Prompt Nedir? Ne Demek, Nasıl Yazılır? Türleri ve Hazır Örnekler

ChatGPT9 dk okumaGüncellendi: 13 Kasım 2026
Prompta geç5 hazır prompt

Prompt, ChatGPT, Gemini ya da Claude gibi bir yapay zekâ aracına yazdığınız soru, istek veya talimattır; Türkçede “komut” ya da “istem” diye de karşılanır. Yapay zekâ ne düşündüğünüzü bilmez, yalnız yazdığınızı görür. Bu yüzden aynı araç “bana tatil önerisi ver” promptuna genel bir liste, “eşimle 3 gece kalacağımız, denize yakın, uçakla 1 saatten kısa bir rota öner; bütçe kişi başı 10 bin TL, tablo olarak yaz” promptuna ise size özel bir plan döndürür. İyi bir promptun özü ne istediğinizi, kimin için ve hangi biçimde istediğinizi açıkça yazmaktır.

📌 Kısa özet

  • Prompt, yapay zekâya verdiğiniz girdinin tamamıdır: görev, ek bilgi, sınırlar ve istediğiniz çıktı biçimi.
  • Google’ın Gemini rehberine göre bir prompt talimat, bağlam, kısıt, yanıt biçimi ve örneklerden oluşabilir; rol vermek de bunlara eklenir.
  • Metin, görsel, video, müzik ve kod araçlarının hepsi prompt ile çalışır; ama her biri farklı ayrıntılara önem verir.
  • İlk cevap nadiren son halidir. Takip promptlarıyla düzelttirmek işin normal parçasıdır.

Prompt Ne Demek? Yapay Zekâda Promptun Parçaları

Bir promptu güçlü yapan şey uzunluğu değil, içinde hangi bilgilerin olduğudur. Google’ın Gemini için yayımladığı prompt tasarım rehberi bir promptu aşağıdaki parçalara ayırıyor. Her promptta hepsinin olması gerekmez; sonuç beklediğiniz gibi değilse eksik olan parçayı eklersiniz.

Parça Ne işe yarar? Örnek
Talimat (görev) Modelin ne yapacağını söyler “Bu metni özetle”
Bağlam Modelin bilmediği arka planı verir “Metin, 7. sınıf öğrencileri için”
Kısıt Uzunluk, ton, kaçınılacak şeyler gibi sınırlar koyar “En fazla 5 cümle, teknik terim yok”
Yanıt biçimi Çıktının şeklini belirler “Madde madde” ya da “tablo olarak”
Örnek Beklediğiniz kalıbı gösterir “Şu cevaba benzesin: …”
Rol Modelin hangi bakışla cevap vereceğini seçer “Bir matematik öğretmeni gibi anlat”

Prompt kelimesinin sözlük anlamı

İngilizcede “prompt” fiil olarak birini bir şey yapmaya yöneltmek, harekete geçirmek; sıfat olarak dakik, gecikmeden yapılan anlamına gelir. Bilgisayarda ise komut bekleyen ekrana verilen addır. Yapay zekâ araçlarında kelime bu son anlama yakın kullanılır: modeli harekete geçiren, ona ne yapacağını söyleyen metin.

Prompt Ne İşe Yarar?

Prompt, yapay zekâ ile aranızdaki tek iletişim yoludur ve cevabın neredeyse her özelliğini belirler:

  • Konu ve derinlik: genel bir açıklama mı, adım adım bir plan mı, karşılaştırma mı?
  • Dil ve ton: resmî, samimi, çocuğa anlatır gibi, esprili.
  • Biçim: paragraf, liste, tablo, kod, e-posta taslağı, sunum iskeleti.
  • Görsel ve videoda kompozisyon: konu, ışık, kamera açısı, stil, renk, hareket.

Prompt sohbet boyunca birikir. İlk cevaptan sonra yazdığınız “daha kısa yaz”, “üçüncü maddeyi aç”, “tabloya çevir” gibi her mesaj da bir prompttur ve model önceki konuşmayı hesaba katarak cevap verir.

Prompt Çeşitleri Nelerdir?

Promptları iki şekilde ayırmak işinize yarar: ne ürettiklerine göre ve nasıl kurulduklarına göre.

Ürettiği çıktıya göre prompt türleri

Tür Örnek araçlar Promptta en önemli bilgi
Metin ChatGPT, Gemini, Claude Görev, okuyucu, biçim, uzunluk
Görsel ChatGPT görsel, Gemini (Nano Banana), Midjourney Konu, stil, ışık, kamera açısı, oran
Video Veo, Kling, Sora Sahne, hareket, kamera hareketi, süre, ses
Müzik Suno Tür, tempo, ruh hali, enstrüman, söz dili
Kod ChatGPT, Claude, Gemini Programlama dili, girdi-çıktı, hata mesajı

Kuruluş biçimine göre prompt türleri

  • Sıfır örnekli (zero-shot) prompt: hiç örnek vermeden yalnız talimat yazarsınız. Günlük soruların çoğu böyledir.
  • Az örnekli (few-shot) prompt: istediğiniz kalıbı 1-3 örnekle gösterirsiniz. Google’ın rehberine göre örnekler özellikle cevabın biçimini ve uzunluğunu tutturmaya yardım eder.
  • Rol promptu: modele bir bakış açısı verirsiniz: “Bir İK uzmanı gibi değerlendir”.
  • Parçalara bölünmüş promptlar: büyük bir işi sırayla küçük promptlara ayırırsınız; önce taslak, sonra düzeltme, sonra özet.
  • Takip promptu: ilk cevabı beğenmediğinizde aynı sohbette düzeltme istersiniz.

💡 Mikro bilgi: Google’ın Gemini rehberinde örnek içermeyen promptlara “zero-shot”, birkaç örnek içerenlere “few-shot” deniyor. Rehber, örnek verirken örneklerin biçimini birbiriyle tutarlı tutmayı öneriyor.

Prompt Nasıl Yazılır? 5 Adımda Etkili Prompt

  1. Görevi tek cümleyle yazın: “Bir ürün açıklaması yaz”, “Bu e-postaya cevap taslağı hazırla”.
  2. Bağlam ekleyin: kim için, ne amaçla, hangi durumda?
  3. Sınırları koyun: uzunluk, ton, kaçınılacak şeyler.
  4. Çıktının biçimini söyleyin: madde, tablo, başlıklar, kaç seçenek.
  5. Cevabı okuyup düzeltme isteyin; ilk deneme nadiren son haldir.
Etkili prompt yazmanın 5 adımı: görev, bağlam, kısıt, biçim ve düzeltme

Aşağıdaki şablon bu beş adımı tek promptta topluyor. Köşeli parantezli yerleri kendi durumunuza göre değiştirip neredeyse her metin işinde kullanabilirsiniz.

🎬 Bu prompt ne üretir? Konuya, okuyucuya ve uzunluğa göre şekillenmiş, istediğiniz biçimde hazır bir metin oluşur; genel bir cevap yerine sizin durumunuza yazılmış bir çıktı alırsınız.

✏️ Değiştirebileceğin yerler: Görevi [bir kafe için Instagram tanıtım metni yaz], bağlamı ve okuyucuyu [üniversite öğrencileri], biçimi [3 farklı seçenek] kısımlarından değiştirin.

🛠 Araç: ChatGPT, Gemini veya Claude

Görev: [bir kafe için Instagram tanıtım metni yaz].
Bağlam: Kafe [Kadıköy'de, uygun fiyatlı, ders çalışmaya uygun] bir yer. Okuyucu [üniversite öğrencileri].
Kısıtlar: En fazla 60 kelime, samimi ama abartısız bir dil, en fazla 2 emoji.
Biçim: [3 farklı seçenek] yaz, her birinin altına önerdiğin 3 hashtag'i ekle.

Prompt Örnekleri: İyi ve Kötü Prompt Karşılaştırması

Aynı işi isteyen iki prompt arasındaki fark çoğu zaman üç bilgiden gelir: kim olduğunuz, sınırlarınız ve cevabın biçimi.

Kötü prompt İyi prompt Ne eklendi?
“Bana diyet listesi yaz.” “Masa başı çalışan, kahvaltıyı atlayan biri için 1 haftalık, evde kolay hazırlanan bir örnek öğün planı yaz; tablo olarak ver.” Kişi, durum, süre, biçim
“Kedi resmi çiz.” “Pencere kenarında güneşlenen turuncu bir kedi, yumuşak sabah ışığı, sıcak tonlar, yakın çekim, fotoğraf gerçekliğinde.” Sahne, ışık, açı, stil
“Bu kodu düzelt.” “Aşağıdaki Python kodu şu hatayı veriyor: [hata]. Hatanın nedenini açıkla, düzeltilmiş kodu ve değiştirdiğin satırları ayrı göster.” Dil, hata mesajı, çıktı biçimi

🎬 Bu prompt ne üretir? Belirli bir yaş grubuna, belirli bir süreye ve belirli bir biçime göre hazırlanmış, doğrudan uygulanabilecek bir çalışma planı oluşur.

✏️ Değiştirebileceğin yerler: Dersi [matematik], sınavı [LGS] ve süreyi [4 hafta] kısımlarından değiştirin.

🛠 Araç: ChatGPT, Gemini veya Claude

[LGS]'ye hazırlanan 8. sınıf öğrencisiyim. [matematik] dersinde üslü sayılar ve kareköklü ifadelerde zorlanıyorum. Hafta içi günde 1 saat, hafta sonu günde 2 saat ayırabiliyorum. [4 hafta] sürecek bir çalışma planını gün gün tablo olarak hazırla; her gün için konu, çözülecek soru sayısı ve kısa bir tekrar notu yaz.

Yeni Başlayanlar İçin Kopyala-Kullan Prompt Şablonları

Aşağıdaki şablonlar en sık yapılan işler için hazır. Köşeli parantezleri doldurup kullanın.

Uzun bir metni özetletmek

🎬 Bu prompt ne üretir? Uzun bir metnin ana fikri ve önemli noktaları, istediğiniz uzunlukta ve sade bir dille özetlenir.

✏️ Değiştirebileceğin yerler: Okuyucuyu [lise öğrencisi] ve uzunluğu [5 madde] kısımlarından değiştirin; metni promptun altına yapıştırın.

🛠 Araç: ChatGPT, Gemini veya Claude

Aşağıdaki metni [lise öğrencisi] bir okuyucunun anlayacağı sade bir dille özetle. Önce tek cümlelik ana fikri yaz, sonra en önemli noktaları [5 madde] halinde sırala. Metinde olmayan bilgi ekleme.

Metin:
[metni buraya yapıştırın]

Bir konuyu basitçe anlattırmak

🎬 Bu prompt ne üretir? Bilmediğiniz bir kavram günlük hayattan bir örnekle, adım adım ve kısa cümlelerle anlatılır; sonunda anlayıp anlamadığınızı test eden sorular gelir.

✏️ Değiştirebileceğin yerler: Konuyu [enflasyon] ve seviyeyi [12 yaşındaki birine] kısımlarından değiştirin.

🛠 Araç: ChatGPT, Gemini veya Claude

[enflasyon] konusunu [12 yaşındaki birine] anlatır gibi açıkla. Günlük hayattan bir örnek kullan, kısa cümleler kur. Sonunda konuyu anlayıp anlamadığımı ölçmek için 3 kısa soru sor ve cevaplarını en altta ver.

Bir görsel oluşturmak

🎬 Bu prompt ne üretir? Konusu, ışığı, açısı ve stili belirli, gerçekçi bir görsel oluşur; genel bir çizim yerine kafanızdaki sahneye yakın bir sonuç alırsınız.

✏️ Değiştirebileceğin yerler: Konuyu [a cozy reading corner by a rainy window], stili [realistic photo] ve oranı [4:5] kısımlarından değiştirin.

🛠 Araç: ChatGPT görsel, Gemini (Nano Banana) veya Midjourney

Create [a cozy reading corner by a rainy window]. Soft warm lamp light, rain drops on the glass, a cup of tea and an open book on a small wooden table. [realistic photo], shallow depth of field, natural colors, [4:5] vertical format. No text, no people.

Takip Promptlarıyla Sonucu Nasıl Geliştirirsiniz?

İlk cevabı beğenmediğinizde baştan yazmak yerine aynı sohbette düzeltme istemek çoğu zaman daha hızlıdır. İşe yarayan takip promptlarından bazıları:

  • “Daha kısa yaz, en fazla 3 cümle.”
  • “Bunu tablo olarak ver.”
  • “İkinci seçeneği daha resmî bir dille yeniden yaz.”
  • “Emin olmadığın yerleri ayrıca belirt.”
  • “Bana önce sorular sor, cevaplarıma göre planı hazırla.”

Son madde özellikle işe yarar: ne yazacağınızı bilmediğinizde modelin size sorular sormasını istemek, eksik bağlamı sizin yerinize toplar.

ChatGPT, Gemini ve Görsel Araçlarda Prompt Farkları

Araç Prompt yazarken dikkat
ChatGPT Sohbet akışını iyi takip eder; uzun işleri adım adım ilerletmek iyi sonuç verir. Görsel de üretebilir.
Gemini Google hizmetleriyle bağlantılı işlerde ve fotoğraf düzenlemede (Nano Banana) güçlüdür; düzenlemede neyin değişmeyeceğini de yazın.
Claude Uzun metinler ve belge üzerinde çalışmaya uygundur; metni yapıştırıp ne yapacağını açıkça yazın.
Midjourney Kısa, betimleyici ifadeler ve parametrelerle çalışır; oran gibi ayarlar parametreyle verilir.
Suno Tür, tempo ve ruh halini ayrı ayrı yazın; şarkı sözlerini ayrıca verebilirsiniz.

Araç bazında hazır örnekler için ChatGPT promptları ve prompt örnekleri sayfalarına, Midjourney’e özel kurallar için Midjourney prompt yazma rehberine bakabilirsiniz.

Prompt Yazarken Sık Yapılan Hatalar

  • Fazla genel istemek: “bir şey yaz” ile alınan cevap da genel olur.
  • Bağlamı unutmak: modelin sizin işinizi, okuyucunuzu ya da kurallarınızı bildiğini varsaymak.
  • Bir promptta çok fazla iş istemek: araştırma, yazım ve düzenlemeyi tek seferde istemek yerine bölmek daha iyi sonuç verir.
  • Biçim belirtmemek: liste mi, tablo mu, kaç kelime mi, yazılmadığında model kendisi seçer.
  • Cevabı kontrol etmeden kullanmak: yapay zekâ emin görünen ama yanlış bilgi verebilir; tarih, sayı ve kaynakları ayrıca doğrulayın.
  • Kişisel ya da gizli bilgileri prompta yazmak: şifre, kimlik numarası, müşteri bilgileri gibi verileri paylaşmayın.

Prompt Mühendisliği Nedir?

Prompt mühendisliği, yapay zekâdan istenen sonucu alacak promptları tasarlama ve deneyerek iyileştirme işidir. Google’ın rehberi bunun için şu yöntemleri öneriyor: talimatları açık ve belirli yazmak, gerektiğinde örnek vermek, modelin bilmediği bilgiyi bağlam olarak eklemek, karmaşık işi küçük promptlara bölmek ve sonuç tutmadığında promptu yeniden ifade etmek ya da sırasını değiştirmek.

Günlük kullanımda bunun için mühendis olmanız gerekmez; yukarıdaki beş adım çoğu işte yeterli. Kendi promptunuzu adım adım kurmak isterseniz prompt oluşturucu aracı fikrinizi ChatGPT, Gemini, Midjourney ve Suno için hazır prompta çeviriyor.

Command Prompt ile Yapay Zekâ Promptu Aynı Şey mi?

Hayır. “Command prompt” Windows’taki Komut İstemi’nin, yani bilgisayara yazılı komut verilen siyah pencerenin adıdır; orada belirli komutları kurallı bir dille yazarsınız. Yapay zekâ promptunda ise günlük dille, cümle kurarak istekte bulunursunuz. Bazı tanışma uygulamalarında profilde cevaplanan kısa sorulara da “prompt” deniyor; bu da yapay zekâ promptundan farklı bir kullanım.

Sık Sorulan Sorular

Prompt Türkçe ne demek?

Yapay zekâ bağlamında Türkçede çoğunlukla “komut” ya da “istem” diye karşılanıyor; günlük kullanımda İngilizce haliyle “prompt” daha yaygın.

Prompt Türkçe mi İngilizce mi yazılmalı?

ChatGPT, Gemini ve Claude Türkçe promptları iyi anlıyor. Görsel ve video araçlarında ise İngilizce prompt çoğu zaman daha tutarlı sonuç veriyor; bu yüzden Komutly’deki görsel promptları İngilizce yazıyoruz.

Prompt ne kadar uzun olmalı?

Belirli bir uzunluk kuralı yok. Gereken bilgiyi taşıyacak kadar uzun, tekrar içermeyecek kadar kısa olmalı. Basit bir soru tek cümle; ayrıntılı bir plan birkaç satır ister.

Aynı prompt her seferinde aynı cevabı verir mi?

Hayır. Yapay zekâ araçları aynı prompta her denemede biraz farklı cevap verebilir. Sonucu daha tutarlı yapmak için biçimi, kısıtları ve gerekiyorsa bir örneği promptta açıkça yazın.

Kaynak: Promptun parçaları, zero-shot / few-shot tanımları ve prompt tasarım yöntemleri Google AI Studio prompt tasarım rehberi ile karşılaştırıldı.

Son güncelleme: 13.11.2026

Komutly Ekibi

Yapay zeka araçlarını günlük işlerinde kullanan Komutly ekibi tarafından hazırlandı. Promptlar yazıda belirtilen araçlar için hazırlanır; araçların özellikleri ve ücretleri sık değiştiği için kullanmadan önce aracın güncel sayfasına bakmanızı öneririz. İçerik sürecimiz · Hata bildir

Benzer

Bunlar da ilgini çekebilir


süperbahis giriş güncel